| Pomorskie Forum Eksploracyjne https://forum.eksploracja.pl/ |
|
| Grudziądz, marzec - wrzesień 1945 https://forum.eksploracja.pl/viewtopic.php?f=7&t=6849 |
Strona 1 z 1 |
| Autor: | Apolinary [ 25 lis 2007, 21:44 ] |
| Tytuł: | Grudziądz, marzec - wrzesień 1945 |
Pozwolę sobie zanudzić polemistów niniejszego forum kilkoma wspomnieniami z finalnego okresu wojny. Jako nastolatek udałem się do Grudziądza w lutym ’45, wyruszywszy z miejscowości podwarszawskiej już w niewiele dni po wyzwoleniu. Moim Zamiarem było szukanie pomocy u moich grudziądzkich krewnych. Podróż trwała szereg dni; jak przystało na owe czasy tylko jej część mogłem odbyć pociągami (sowieckimi towarowymi). W podgrudziądzkiej wsi Marusza wszystkich maruderów sowieci zawracali, bowiem za wsią była linia frontu, trwały walki o „kocioł” Festung Graudenz. Życzliwa wieśniacka rodzina użyczyła mi gościny, umożliwiając doczekania zakończenia walk. Ba, warszawskiego włóczęgę gruntownie odwszyli (choć może tylko „z grubsza”) i odkarmili. Okres wyczekiwania w Maruszy stanowiłby dla mnie rodzaj wypoczynku, gdyby nie nieustanna aktywność pobliskiej sowieckich baterii katiusz. Pierwszego dnia po zakończeniu walk (być może był to 7. marca) udałem się do wyzwolonego miasta. Późnym popołudniem, już o zmierzchu dotarliśmy z grupą b. więźniów obozu koncentracyjnego na przedmieście Grudziądza. Na rogatce miasta (posterunek wojskowy ze szlabananem na ul. Chełmińskiej) tylko pobieżna kontrola (moi współtowarzysze mieli częściowo obozowe pasiaki). Od rogatki zmierzałem do śródmieścia ulicami Chełmińską i Toruńską. Przeżycia czasu wojny w Warszawie, a zwłaszcza powstania, znieczuliły na obrazy zniszczeń, mimo to widok tego niegdyś przytulnego, spokojnego, miłego sercu miasta, z którym związana była część mojego dzieciństwa, był żałosny - ruiny, zgliszcza, ulice zalegały gruzy i zwłoki żołnierzy niemieckich, wokoło wciąż jeszcze szalały pożary. Nie bez trudu dobrnąłem do śródmieścia. Dawne reprezentacyjne centrum (otoczenie obecnego pl. 23-go Stycznia) legło w gruzach, w miejscu dawnego mostu przez Trinkę widniała wielka pryzma gruzu powstała z sąsiadujących z mostem zburzonych domów. Wzdłuż zboczy brzegów tej małej rzeczki widniały rzędy zwłok SS-manów leżących przy swoim sprzęcie bojowym. Na ulicach trwał ożywiony ruch pieszy sowieckich żołnierzy (ulice były nieprzejezdne), tylko tu i ówdzie truchtem przemykali wśród Rosjan umęczeni, zatroskani Grudziądzanie. Z trudem dotarłem na ulicę Groblową, gdzie mieszkali moi krewni. Wujostwa nie zastałem. Drzwi do wujostwa mieszkania, jak zresztą i do większości mieszkań tego domu, były ordynarnie wyłamane, mieszkania splądrowane, a fekalia na podłodze były nieomylnym znakiem bytności krasnoarmiejców. W zewnętrznej ścianie pokoju mieszkalnego wujostwa widniała olbrzymia wyrwa po uderzeniu pocisku armatniego. Szczęśliwie zastałem innych moich krewnych na ul. Strzeleckiej i Nadgórnej. Ci na ul. Nadgórnej, jak zresztą mieszkańcy wielu grudziądzkich budynków, wciąż jeszcze żyli w quasi-schronach – w piwnicy. Dobrze mi to znane z Warszawy z września '39 i z powstania. „Zorgowni” jak zawsze Grudziądzanie, byli do oblężenia nieźle przygotowani; jeszcze przez długie tygodnie panującego w mieście po wkroczeniu Rosjan chaosu, nie funkcjonującego zaopatrzenia i totalnej dezorganizacji życia miasta i jego mieszkańców, nie cierpieli głodu (głodu w znaczeniu, jaki zaznałem w czasie okupacji w Warszawie). Atrakcja czasu wojny: Na środku wielu grudziądzkich ulic leżały pryzmy różnego rodzaju broni – palnej i białej; wojskowej, myśliwskiej i pojedyncze sztuki iście muzealnych strzelb i szabli. Jedno z pierwszych zarządzeń sowieckich władz wojskowych nakazywało bowiem zdawanie wszelkiej broni palnej i białej. Korciło mnie „zorganizowanie” sobie co ciekawszych egzemplarzy tej broni, byłem jednak świadom, że nie mógłbym liczyć na wyrozumiałość moich grudziądzkich krewnych. Rozsądek mnie nie opuścił i nawet te najatrakcyjniejsze egzemplarze broni pozostały na swoich ulicznych gromadach. Nie mogłem się jednak oprzeć pokusie, aby w tych cackach nie pogmerać, nie „poprzymierzać” się do nich. Często jednak tę zabawę przerywali mi nie Rosjanie (broń nie była pilnowana), a zgorszeni przechodnie. Owe pryzmy broni leżały na ulicach jeszcze przez wiele tygodni, nim Rosjanie - wrzuciwszy je na samochody jak kartofle - nie zwieźli ów sprzęt najpierw do niegdysiejszego lokalu sklepowego na rogu Pietruszkowej (przy Rynku Zbożowym), a po kolejnych tygodniach wywieźli wszystkie „cacka”. Zapewne do Rosji. Tuszę, że nie zanudziłem polemistów moim tekstem. Niebawem zamieszczę kilka dalszych uwag o tamtym czasie, wspomnę także o twierdzy będącej wówczas obozem jenieckim. |
|
| Autor: | Cierech [ 25 lis 2007, 23:35 ] |
| Tytuł: | |
Tekst ciekawy, Grudziadz miasto bliskie memu sercu chociaz nieznane praktycznie ... z niecierpliwoscia czekam na nasepne teksty. Pozdrawiam! |
|
| Autor: | lyck [ 25 lis 2007, 23:49 ] |
| Tytuł: | |
Fascynujące!!! Jakże niewiele podobnie spisanych szczegółowych wspomnień można dzis napotkać. Żyje już bardzo niewielu ludzi z podobnymi wrażeniami i na tyle jasnym umysłem by je tak plastycznie przedstawić i to online (mimo wieku - pełen szacunek!). Bardzo dziekuję i proszę serdecznie o więcej. Małe pytanie na marginesie. Czy dworzec w Grudziądzu stał w przedwojennej formie? Był to duży typowy pruski budynek (zbliżony stoi do dzis w Kwidzynie). Nie wiem kiedy go zburzono, w czasie walk czy może już w PRL-u? |
|
| Autor: | aslv [ 26 lis 2007, 03:52 ] |
| Tytuł: | |
Cześć Lyck swego czasu pewien mieszkaniec Grudziądza (w słusznym wieku) twierdził w rozmowie ze mną, że dworzec kolejowy został zniszczony przez radziecka artylerie, później prawdopodobnie skończył jako materiał do odbudowy Warszawy. Pozdrawiam aslv |
|
| Autor: | Apolinary [ 26 lis 2007, 19:05 ] |
| Tytuł: | |
lyck pisze: Małe pytanie na marginesie. Czy dworzec w Grudziądzu stał w przedwojennej formie? Był to duży typowy pruski budynek (zbliżony stoi do dzis w Kwidzynie). Nie wiem kiedy go zburzono, w czasie walk czy może już w PRL-u? Stary dworzec w Grudziądzu był mi dobrze znany. Zimą ’45, w czasie oblężenia uległ spaleniu. W czasie moich krótkich bytności w Grudziądzu, w latach 40. i bodaj jeszcze na początku lat 50. widniał jego wypalony szkielet. Mniemam, że istniejący nowy dworzec wybudowano w latach 50.
|
|
| Autor: | lyck [ 26 lis 2007, 23:45 ] |
| Tytuł: | |
Dzięki za dokładniejsze info (aslv - również dzieki). Czy pamiętasz może wieżę Klimek (czy tak nazywają ją miejscowi?) - resztówkę dużego grudziądzkiego zamku krzyżackiego - górowała nad Wisłą, póki nie wysadzili jej Niemcy bodajże jeszcze przed zamknięciem kotła. |
|
| Strona 1 z 1 | Strefa czasowa UTC+2godz. |
| Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Group https://www.phpbb.com/ |
|