Pomorskie Forum Eksploracyjne

Poszukiwacze skarbów są dla nas niczym... niczym bracia! ;)
Dzisiaj jest 22 sty 2017, 17:19

Strefa czasowa UTC+1godz.




Nowy temat Odpowiedz w temacie  [ Posty: 3 ] 
Autor Wiadomość
Post: 27 lip 2014, 14:56 
Awatar użytkownika

Rejestracja: 03 cze 2012, 16:15
Posty: 1071
Lokalizacja: Belgard
Gdzie warto szukać i dlaczego na pewno się przyda oprócz opisu stan posiadania majątków, ciężko to namierzyć dlatego podaje
źródła :

1. E. Rymar, Udział rodu Wedlów w ekspansji margrabiów brandenburskich na Pomorze Środkowe i Wschodnie w latach 1269-1313 [w:] Pomorze Słowiańskie i jego sąsiedzi X-XV w., Praca zbiorowa pod red. J. Hauzińskiego, Gdańsk 1995, s.45.
2. G. Schmidt, Die Familie von Manteuffel (stamm Poplow des Pommrschew Geschlechtes), Berlin 1913.
3. Mielcarz, Rozbójnicze gniazdo w Popielewie, Pobrzeże nr, 68, Koszalin 74.
4. E. Rymar, Manteufflowie pomorscy z XIII-XIV wieku, Gdańskie studia z dziejów średniowiecza, t.11.
5. Źródła do kaszubsko-polskich aspektów dziejów Pomorza Zachodniego do roku 1945, pod redakcją Bogdana Wachowiaka, t. I, Pomorze Zachodnie pod rządami książąt plemiennych i władców z dynastii Gryfitów (990-1121-1637-1648/1653) wydał Zygmunt Szultka. Wydawnictwo Poznańskie Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Poznań – Gdańsk 2006.
6. Thomas Kantzow, Pomerania. Kronika pomorska z XVI wieku, tom I i II. Tłumaczenie Krzysztof Gołda, Uniwersytet Szczeciński Instytut Historii Archiwum Państwowe w Szczecinie, Wydawnictwo i Drukarnia Kadruk, Szczecin 2005.
7. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, Książnica Pomorska, Szczecin 2005.
8. Skorowidz nazw miejscowości Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej według uchwał Komisji Ustalania Nazw Miejscowości przy Min. Admin. Publicznej, Instytut Zachodni, Poznań 1947.
9. Z. Kaczmarczyk, Kolonizacja niemiecka na wschód od Odry. Poznań Instytut Zachodni, Poznań 1945, str. 267.
10. J. Mitkowski, Pomorze Zachodnie w stosunku do Polski. Poznań Instytut Zachodni, Poznań 1946, str. 223.
11. Monografia Pomorza Zachodniego, pod red. J. Deresiewicza. Instytut Zachodni, Poznań 1949.
12. Wł. Pałucki, Ziemie Odzyskane, szkice historyczne, Londyn 1947, str. 134.
13. K. Buczek, Pierwsze Biskupstwa Polskie, Lwów, Drukarnia Zakładu Narodowego Imienia Ossolińskich, 1938.
14. W. Abraham, Organizacja kościoła w Polsce do połowy wieku XII, Lwów 1893, s. 57.
15. J. Spors, Dzieje polityczne ziem sławieńskiej, słupskiej i białogardzkiej XII-XIV w., Poznań-Słupsk 1973.
16. Historia Pomorza.t. I, II, III, praca zbiorowa pod red. G. Labudy, Poznań, 1969.
17. B. Dopierała, Polskie losy Pomorza zachodniego. Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1970.
18. A. Wirski, Srebrne Wieki Pomorza /IX-XI wiek/, Wydawnictwo Miscellanea, Koszalin 1995
19. Szlakiem dawnych rodów Pomorskich


von Kleist

Według obecnie posiadanej wiedzy, pierwsze ślady związane z występowaniem na terenie Pomorza nazwiska Clest-Kleist pochodzą z 1248 r. i dotyczą Conrada Celest, rycerza pochodzącego ze starej marchii (Altmark), często pojawiającego się w jako świadek w dokumentach wydawanych przez księcia Barnima. Pierwszy zapis pojawia się w 1248 r., w dokumencie dotyczącym nadania praw miejskich dla miasta Gartz leżącego nad Odrą. W tym samym roku rycerz Conrad zostaje marszałkiem dworu księcia Barnima. Obok niego w dokumentach jest mowa o drugim z braci, Bertoldzie. Wszystkie dokumenty o braciach Celest dotyczą obszarów położonych na wschód od Odry. Byli oni bowiem albo lennikami klasztoru w Kołbaczu (16.07.1254 r.) albo też jego założycielami. Nazwisko Clest pojawia się również w dokumentach związanych z nadaniami na terenach zwanych Fiddichow i Sehlow. Conrad Clest posiadał dom w Szczecinie.

W dokumencie wydanym 7 kwietnia 1269 r., Conrad Clest zobowiązuje swojego brata Bertolda, żeby po jego śmierci przekazał dla klasztoru „wieś Belitz, niwę Brode oraz cztery włóki pięknego pola”. W tym samym roku w dokumencie wystawionym 12 stycznia, Conrad pojawia się w otoczeniu margrabiów brandenburskich. Prowadzi rozległą działalność, świadczy o tym jego obecność jako świadka w dokumencie wydanym 3 września 1273 r., przez księcia Mestwina (Gdańsk). Z tych i innych dokumentów można wysnuć wnioski, że Clest posiadał nadania ziemi na południe od Pyrzyc, na terenach odebranych księciu Barnimowi przez margrabiów brandenburskich. W kolejnym dokumencie wydanym 13.08.1284r., Konrad-Conrad występuje jednoznacznie jako lennik margrabiów brandenburskich.
O istnieniu na Pomorzu w XIII w. innej pary braci Clest można mona dowiedzieć si z dokumentu wystawionego 27 stycznia 1289 roku w Białogardzie przez Pribislawa. W dokumencie jest mowa o ministeriałach: Cristoferus Cnuth, Prissebur, Clest fratrem, Gerardus Monachus. Wiadomym natomiast jest z innych dokumentów, że Konrad Clest, brat Bertolda, zmarł w 1269 r., czyli Conrad pojawiający się w dokumentach po 1269 r., jest inną osobą niż jeden z braci wywodzących się ze starej marchii. Zakłada się, że bracia Clest wymienieni w dokumencie Pribislawa nie byli spokrewnieni z przybyszami z Niemiec i pochodzili raczej spośród miejscowej pomorskiej szlachty. Niestety nie znamy ich imion. Pierwsi znani z imienia przedstawiciele pomorskiego rodu Kleist pojawiają się w dokumencie wystawionym 13 listopada 1325 r. Mowa w nim o Nycolaus Klest, mieszkańcu Kołobrzegu (Kolberg), który posiadał majątek Clestesboken (wymieniony w 1319r.) przy drodze do Koszalina (Köslin).

Następny znany z imienia przedstawiciel rodu pojawia się w dokumencie lennym, wydanym 22 czerwca 1364 roku. Mowa w nim Pris58
sebur Clest von Muttrin-Motarzyno, który uważany jest we współcześnie sporządzonych tablicach genealogicznych jako ojciec rodu von Kleist. W dokładniejszym poznaniu najwcześniejszej historii rodu przeszkadza brak dokumentów pisanych, co nie jest rzadkością w przypadku XIII w na Pomorzu.

Nadal do końca nierozstrzygnięty został spór dotyczący pochodzenia, czy to niemieckiego (od Bertolda, Conrada), czy to pomorskiego rodziny von Kleist. Za ich pomorskim rodowodem przemawia w pierwszym rzędzie fakt, że pomijając rycerzy Conrada i Bertolda, wszyscy przedstawiciele rodu odnotowani w dokumentach do 1402 r. nosili imiona słowiańskie. Przyjmowanie przez przybyszów z Niemiec imion słowiańskich nie było praktykowane, świadczą o tym historie innych rodów, co do pochodzenia, których nie ma żadnej wątpliwości.

Według tradycji rodzinnej rodu von Kleist, pochodzenie swoje wywodzą od Klesta de Densin, który był synem któregoś z Klest’ów (szlachciców) o pomorskim rodowodzie (wymienionych w dokumencie wydanym przez księcia Pribislaus’a, Przybysław Meklemburski rezydował w XIII w. (w Białogardzie) i córki Conrada Clest pochodzącego ze starej marchii. O istnieniu Klesta de Densin wiadomo od 1834 roku, kiedy to na drodze leśnej prowadzącej z Osówka do Rzyszczewa znaleziono metalową pieczęć, najstarsza znaną pieczęć herbową rodu von Kleist. Na pieczęci znajduje się poprzeczna belka umieszczona pomiędzy dwoma lisami (jest również interpretacja, że są to wilki) i gotycki napis „Sigillum Klest de Densin”.

Wszelkie dostępne dokumenty świadczą za tym, że ród von Kleist wywodzący się od Klest’a de Densin osiadły był w okolicach Białogardu, w pobliżu umocnionej i bogatej rezydencji księcia Przybysława Meklemburskiego. Rodzina szybko się rozprzestrzeniła po bliższej i dalszej okolicy. W dokumencie lennym z 13 kwietnia 1477 r., wydanym przez księcia Bogislaff’a X, mowa o nadaniach nowych ziem dla przedstawicieli trzech linii rodu von Kleist. Pierwsza linia to: Muttrin-Damen (Motarzyno-Stare Dębno), druga: Tychow-Dubberow (Tychowo-Dobrowo), trzecia linia: Villnow-Raddatz (Wielanowo-Radacz). Przedstawicieli dwóch pierwszych linii rodu von Kleist żyją do dzisiaj, natomiast linia Villnow-Raddatz wymarła pod koniec XVIII w. Z biegiem lat, w wyniku małżeństw i z innych przyczyn wielu członków rodu opuściło rodowe ziemie, przenieśli się do Dani, krajów nadbałtyckich, w okolice Bachem, niemniej jednak ziemia białogardzka pozostała głównym skupiskiem rodziny von Kleist.

Dzieje lini tychowsko-dobrowskiej rodu von Kleist. Pierwszy dokument potwierdzający posiadanie Tychowa przez ród Kleist’ów pochodzi z lat 80-tych XV w., i ma charakter list lennego, wystawionego przez księcia Bogusława X „osiadłemu w jego kraju rodowi Kleszczów”, czyli braciom: Reimer i Bartes. Określeni są oni jako „bracia na Tychowie, na obu częściach a i c”. Tychowo-Tychow składało się wówczas z trzech części, część „b” była lennem rodu von Versen. W pobliskim Dobrowie-Dubberow lennikami księcia byli dwaj inni bracia Kleszczowie: Peter i Jurgen. Razem tworzyli tychowsko-dobrowska linię rodu. Po śmierci Bogusława X, jego następcy Jerzy I i Barnim II potwierdzili w dniu 13 stycznia 1524 r., listem lennym dotychczasowe prawa rodów Kleist i Versen do Tychowa. Taki stan rzeczy trwał aż do trzeciego ćwierćwiecza XVIII w. W dniu 25 lipca 1772 r., siostry Versen, Elizabeth Luiza i Anna Juliana, sprzedały za kwotę 4 600 talarów rodową część „b” majątku Tychowo. Nabywczynią praw została Maria Charlota von Kleist z domu von Retzow, małżonka pułkownika Petera Christiana von Kleista. Fakt ten został potwierdzony wyrokiem sądowym z dnia 2 lipca 1773 r., zawierającym postanowienie o pozbawieniu rodu von Versen praw lennych do części „b” majątku Tychowo. Po śmierci Petera Christiana von Kleist, małżonka jego Maria Charlota z domu von Retzow weszła również w posiadanie części „a” i „c” Tychowa oraz majątku w Krosinku. Potwierdzone to zostało orzeczeniem Kolegium Sierocego w Koszalinie. Po jej śmierci w 1781 r., dobra tychowskie wraz z Krosinkiem przejął jej najmłodszy syn lejtnant Jürgen von Kleist-Retzow, starosta białogardzki, który to zapoczątkował nowa linię rodu: Kleist-Retzow.

W 4 ćw. XVIII w., Tychowo stało się siedzibą szlachecką największego rodu w ówczesnym powiecie białogardzkim, rodzina Kleist zamieszkiwała w pałacu wzniesionym (w 1775 r.) za życia Petera von Kleista, ojca Jürgena. Był to rozległy ceglany budynek wzniesiony na kamiennej podmurówce, na rzucie w kształcie litery U, dwukondygnacyjny, przykryty dachem dwuspadowym. Elewcja budynku skromnie zdobiona gzymsem międzykondygnacyjnym i lizenami. W narożniku budynku weranda. Obiekt wzniesiony został na fundamentach wcześniejszej budowli o bliżej nieznanym kształcie. Spalony w 1945 r. w wyniku działań wojennych, bezpowrotnemu zniszczeniu uległa kolekcja mebli barokowych. Ostatecznie ruiny rozebrane zostały w latach 70. XX w. Pozostał park krajobrazowy datowany na 2 połowę XVIII w., poddany modernizacji w 1 połowie XIX w.

Występują w nim licznie gatunki obce: czeremcha amerykańska, dąb błotny czerwony, węgierski i szypułkowy odmiany strzępolistnej i stożkowej, klon srebrzysty, magnolie drzewiaste, lipy krymskie i wiele innych. Zarejestrowanych jest kilka okazów o charakterze drzew pomnikowych.
Pod koniec XVIII w., w skład dóbr tychowskich wchodziły: 3 folwarki, 3 owczarnie, 18 gospodarstw chłopskich, 2 zagrodnicze, 1 gospodarstwo pastora, 1 gospodarstwo kościelnego, 1 kowala, 1 karczmarza, 1 leśniczego. We wsi było 55 domów, kościół z XV w., rozbudowany w XVIII w. (dobudowano kaplicę boczną – barokową) i XIX w. (przedłużono od prezbiterium, nadbudowano od zachodu wieżę). Jest to budowla ceglano-kamienna z elementami szachulcowymi. We wsi funkcjonował młyn wodny, cegielnia, kuźnia oraz karczma. Folwarki położone były w Bębnicy (Bamnitz), Trzebiszynie (Johannsberg), Dobrochach (Marienhof), Berggut i Vogelfang (obecnie miejscowości nie istnieją). Owczarnia zlokalizowana była w osadzie Radacz (Wilhemshof) położonej na poł.-zach. od Modrolasu.

W okresie wojen napoleońskich (w roku 1809), Hans Jurgen von Kleist-Retzow, zmuszony został do sprzedaży tychowskiego majątku. Ponieważ trzecia część sumy kupna nie została zapłacona przez nabywcę, który również nie wnosił czynszu, majątek wrócił do rodu von Kleist-Retzow w 1826 r. Wiązało się to z koniecznością zwrotu już zapłaconej sumy i spowodowało znaczne obciążenie finansowe jego pozostałego majątku. Po tym okresie dobra tychowskie pozostały w rękach rodu aż do marca 1945 r., czyli do chwili wkroczenia do Tychowa wojsk sowieckich.

Hans Jurgen von Kleist-Retzow zmarł w 1844 r., majątek przejął jego najstarszy syn Carl Ferdynand von Kleist-Retzow, major 5 Pułku Huzarów. Trzynastego września 1859 r. aktem darowizny majątek Tychowo przekazał swojemu synowi Carlowi, dziedzicznemu kuchmistrzowi Pomorza, pułkownikowi w stanie spoczynku i adiutantowi 5 Pułku Huzarów Landwery.

Z tej białogardzkiej linii von Kleistów wywodził się Ewald Jurgen von Kleist, dziekan kapituły katedralnej w Kamieniu Pomorskim (w latach 1722-1747), był on jednym z wielu duchownych przy katedrze kamieńskiej o tym nazwisku. Wcześniej funkcję tą pełniło 5 przedstawicieli rodu, wywodzących się głównie z majątku Pobierowo. Ewald Jurgen Georg von Kleist urodził się 10 czerwca 1700 r. w miejscowości Wicewo (Vietzow) w majątku swojego ojca Ewalda Joachima von Kleista, starosty powiatowego w Białogardzie (Belgard), męża Hedwig von Blankenburg, wywodzącej się ze starego pomorskiego rodu, który w 1243 roku przybył na Pomorze z Niemiec. Ewald von Kleist zasłynął z tego, że był jednym z dwóch niezależnych wynalazców w 1746 r. butelki lejdejskiej (drugim był Pieter van Musschenbroek). Warte odnotowania jest również to, że naukę pobierał w Gimnazjum w Szczecinku w latach 1715-1718. Na majątek Kleistow z Wicewa składały się 3 części: a, b, c w Wicewie (Vietzow); majątki: we wsi Osówko (Wutzow), w Krosinku i Zulow (obecnie o tej nazwie, nie istnieje Klein Krosin); folwarki: Dzikie (Dieck) i Lazenz oraz Trzebiec (Neuchof). Majątek ten w znacznym stopniu został uszczuplony przez Ewalda w wyniku kolejnych wyprzedaży zadłużonego majątku. Zmarł 10 grudnia 1748 roku w Koszalinie, gdzie był prezesem królewskiego sądu dworskiego.

Majątki :

Barkniewko – Barkenbrüge (gmina Szczecinek)
Majątek ziemski rodu von Kleist odkupiony od rodu von Bonin nie później niż w 1756 roku, należący w 1756 roku do Friedricha Wilhelma von Kleist z Kikowa (gmina Tychowo).

Batyń – Battin (gmina Rąbino)
W 1843 roku majątek Batyń wraz z folwarkiem Zbytki kupił od rodziny von Podewils Otto Bogislaw von Kleist za kwotę 16 120 talarów. Wieś liczyła wówczas 214 mieszkańców. W 1853 roku jako właściciel majątku wymieniany jest C.J. von Kleist. Najprawdopodobniej pod koniec XIX wieku majątek kupił Hosemann z Berlina. Z pierwotnie istniejącego założenia parkowo-pałacowego wzniesionego przez rodzinę Hosemann pozostały ruiny pałacu (neoklasycystyczny), zabudowania gospodarcze oraz zaniedbany park 2 ha.

Biała Góra – Ballenberg (gmina Rąbino)
Majątek ziemski, średniowieczne lenno rodów von Zozenow i von Natzmer, w posiadaniu rodu von Kleist od 1750 roku (Primislaw Ulrich von Kleist). Majątek zajmował powierzchnie 3 i 1/8 łana. W 1774 roku jako wł. wymienia się Joachima Rüdigiera von Kleist. Pod koniec XVIII lub na początku XIX wieku przeszedł na własność rodziny von Borck. Brak śladów materialnych z okresu własności rodu von Kleist.

Białogórzyno – Bulgrin (gmina Białogard)
Wieś, o której pierwsze wzmianki pisane pochodzą z 1286 roku. Majątek Białogórzyno 1.12.1773 r., kupił Hans Joachim Gneomar von Kleist z Niemicy (pow.sławieński), urodzony w 1721 roku, major, właściciel kilku majątków (Buczek, Małe Zaspy) o wartości 80 000 talarów. Sprzedał Otto Georg von Kleist w 1811 r. dla rodziny von Bonin. Jednym z głównych obiektów zabytkowych jest kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP, o konstrukcji szachulcowej, orientowany, z wydzielonym prezbiterium, zakończonym prosto. Wieża została dobudowana od nawy, od strony zachodniej, szalowana, zakończona dachem dwuspadowym, krytym blachą. Otwory okienne i drzwiowe proste. Bryła główna przykryta dachem dwuspadowym, pokrytym blachą, sufit płaski. Obecny kościół wybudowano w 1838 r., na miejscu wcześniejszej, murowanej (najprawdopodobniej średniowiecznej) świątyni, która spłonęła 8 pazdziernika 1836 r. Obecna wieża została dobudowana w 1935 r. Empora organowa i okucia metalowe drzwi – z okresu budowy kościoła; ołtarz główny – tryptyk z 1914 r. (przeniesiony z kościoła w Drawsku Pomorskim), dzwony z 1842 r. i 1925 r. W ołtarzu znajdują się malowane sceny z życia Chrystusa, obraz artysty Wojciecha Sawilskiego z 1947 r. Zachował się również świecznik wiszący oraz chrzcielnica z XIX/XX w.

Borzęcino – Borentin (gmina Barwice)
1628 rok właścicielem majątku byli: Andreas i Otto von Kleist (14½ włóki ziemi, 2 zagrodników, 2 owczarnie, 1 pachołek). Do obiektów historyczych na terenie wsi należy park naturalistyczny z 2 poł. XIX w., nieznanego auorstwa. Roślinność komponuje się głównie ze świerków – 30%, lip drobnolistnych 20%, olszy czarnej – 30%, kasztanowca białego – 10%, dębu szypułkowego – 5% i jesionu wyniosłego – 5%. Do ciekawszych okazów należą: buk pospolity odmiany purpurowej, lipy drobnolistne, jesion wyniosły o obwodzie 385 cm, dąb szypułkowy o obwodzie 510 cm, 2 dęby błotne. W podszycie można znaleźć bez czarny oraz śnieguliczki. W Borzęcinie znajduje się również pałac, zniszczony bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej. W pobliżu zachowane zostały zabudowania gospodarcze z XIX w., kamień młyński, zarośnięty staw. Widoczne fundamenty kościoła z około 1700 roku, szachulcowego, wzniesionego na rzucie ośmioboku z drewnianą wieżą nad prezbiterium. Zachował się również dwór zarządcy z przełomu XIX i XX wieku oraz budynek gorzelni.

Byszyno – Boissin (gmina Białogard)
Pierwsze wzmianki z 1524 r., wieś – nowy folwark w dobrach Kleistów. W 1756 roku posiadaczem 11/4 LH ziemi w granicach wsi był Friedrich Wilhelm von Kleist, porucznik regimentu von Meyerincka. W 1804 roku dwa gospodarstwa chłopskie należały do Otto Bogislafa von Kleista. Stan ten utrzymał się również w 1862 roku, nadal część wsi należała do rodu (Carl Aleksander von Kleist z Jezierzyc). Do obiektów historycznych należy kościół pw. MB Częstochowskiej z XIX wieku, kamienny, neoromański, liczne budynki gospodarcze i stodoły o konstrukcji szkieletowej wypełnionej gliną.

Bukowo – Alt Buckow (gmina Tychowo)
Wieś założona w XVI wieku na gruntach leżących w granicach biskupstwa kamieńskiego, pierwotnie lenno rodu von Münchow, później von Versen. Na początku XX wieku we władaniu rodu von Kleist. Pozostałości materialne po Von Kleistach: wieża ciśnień z 1910 roku oraz 3 budynki gospodarcze, a także zaniedbany
park krajobrazowy z połowy XIX wieku.

Bukówko – Neu Buckow (gmina Tychowo)
Wieś założona w XVI wieku na terytorium ówczesnego biskupstwa kamieńskiego, lenno rodu von Münchow von Versen. Na krótko (I poł. XIX wieku) w posiadaniu rodu von Kleist. Do zabytków we wsi należy kościół poźnogotycki z XVI w. pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Kościół został w końcu XIX w. powiększony poprzez dobudowanie zakrystii i drewnianej wieży z piramidalnym hełmem. W pobliżu wsi w odległości około 1 km zachował się zespół parkowo-pałacowy, do którego prowadzi droga, wzdłuż której położone są zabudowania gospodarcze. Pałac wybudowany został w 1873 r. w stylu klasycycystycznym, na rzucie prostokąta, z ryzalitami w elewacjach frontowej i ogrodowej oraz z werandą od wschodu. Obiekt całkowicie podpiwniczony, korpus dwukondygnacyjny, dach czterospadowy. Skrzydła parterowe z mieszkalnym poddaszem, przykryte dachem dwuspadowym. Otwory prostokątne, zamknięte łukiem pełnym. Obecnie użytkowany jest przez osobę prywatną. Kubatura pałacu 2.660 m3, powierzchnia użytkowa 930 m2. Elewacja budynku zdobiona gzymsem, płycinowym fryzem, pseudoryzalitami i pilastrami. Wokół pałacu park o powierzchni 12,5 ha, datowany na 1 połowę XIX w., krajobrazowy o cechach naturalistycznych z elementami romantycznymi (staw z wyspą), przechodzący w las. Pomnikowe okazy dębów – o obwodach 450, 490 i 560 cm. Zabudowania gospodarcze bezstylowe. W parku na płd.-zach. od pałacu znajduje się pomnik upamiętniający poległych członków rodu von Heidebreck.

Chmielno – Hopfenberg (gmina Bobolice)
Osada pofolwarczna założona przez Kleistów na gruntach domeny państwowej w Bobolicach powstałej po sekularyzacji biskupstwa kamieńskiego, kościół neogotycki fundowany przez rodzinę von Kleist, przepiękne witraże z herbami rodu, zachowane pierwotne wyposażenie kościoła. Wystrój kościoła pochodzi w całości z okresu jego budowy i jest konglomeratem form neogotyckich, historyzujących z widocznymi wpływami sztuki ludowej. Składają się nań: polichromie stropu, empory organowej, ławek, sklepień, ścian prezbiterium i kruchty podwieżowej; ambona o formach neogotyckich; neogotycki prospekt organowy; empora organowa z motywami neogotyckimi i sztuki ludowej; komplet ławek o formach historyzujących; trzy krzyże procesyjne, drewniane o trójlistnym zakończeniu ramion; jeden duży świecznik wiszący typu meluzyny; jeden mniejszy tego samego typu; trzy witraże w oknie prezbiterium; trzy witrażyki w drzwiach wieży; piec żeliwny w kruchcie podwieżowej; drewniana chrzcielnica neogotycka, z misą miedzianą z napisem („KG.v.Stan.Stalt der Berl.Stadt Mission”); płaskorzeźba „Agnus Dei” zawieszona na ścianie nad ołtarzem; feretron z XIX w.; pięć krzeseł drewnianych z siatkowymi siedziskami i oparciami; dzwon żeliwny w wieży z 1925 r., odlany przez Heinricha Reinhart’a z Wrocławia. W zespole tym na uwagę zasługują witraże w oknie prezbiterium z herbem rodu von Kleist i herbem rodu von Medem. Witraże wykonał B. Schulze ze Szczecina.

Cybulino – Zeblin (gmina Bobolice)
Wieś szlachecka z siedzibą rycerską, należała od XVI wieku do XVIII w. do rodu von Kleist, tu się urodził w 1735 roku poeta – major Ewald Christian von Kleist, na okres 30 lat sprzedał majątek H.P. von Homboldowi, majątek wielokrotnie zmieniał właścicieli, Kleistowie zachowywali przy tym prawa lenne aż do 1765 r. Obecny dwór wzniosła w XIX w., rodzina von Hellermann, na fundamentach starszego dworu jeszcze z XVIII w. (pozostała jedna piwnica z kolebkowym sklepieniem). Zachowała się XVII-wieczna kaplica grobowa von Kleistów, dawne miejsce pochówku rodu, splądrowane, częściowo zasypane. Bogate pierwotne wyposażenie – w muzeach w Koszalinie. W 1630 roku właścicielem majątku był Jurgen von Kleist (łącznie z majątkiem w Dargini). W 1756 roku majątek (5 25(40 LH) należy do Math. Reimara von Kleista, urodzonego 1703 roku, kapitana na służbie Prus.

Czarnkowo – Zarnekow (gmina Tychowo)
Wieś z XV wieku, lenno rodu von Kleist do 1763 roku. W 2 połowie XVIII wieku majątek ziemski z siedzibą szlachecką w zespole parkowo-dworskim. Na krótko znalazł się w rękach Friedricha Christiana von Hellermann, po czym powrócił w posiadanie von Kleistów i był ich własnością do 1832 roku, kiedy to został sprzedany. Ostatnim właścicielem przed 1945 rokiem był kupiec z Bobolic – Karol Jeske. Do obiektów historycznych należy m. in. założenie parkowo-dworskie z folwarkiem, które wykształciło się na przełomie XVIII i XIX wieku. Dwór został rozebrany w latach 60-tych XX wieku. Zachowały się częściowo budynki gospodarcze z końca XIX wieku, o konstrukcji szkieletowej, wypełnionej czerwoną cegła, wzniesione na kamiennej podmurówce. Zachował się również park założony w XIX wieku. Drzewostan głównie rodzimy. Ciekawsze okazy to aleja kasztanowców oraz tulipanowiec amerykański kwitnący przepięknie w sierpniu.

Dalęcino – Dallentin (gmina Szczecinek)
Pierwsza wzmianka pojawiła się w 1389 r. Wieś została założona w XIV wieku jako lenno rodu von Kleist. W XVIII wieku była podzielona na trzy części, z której część A należała do Hansa Joachima v Kleista. W 1764 r. wieś została sprzedana przez radcę wojennego i radę powiatowego Georga Ernsta von Kleist kapitanowi Henngowi Christianowi von Ramel. W tym czasie do wsi należał folwark, wieś zamieszkiwało 27 półchłopów, 10 zagrodników, nauczyciel (Schulmeister), była tu również karczma i kuźnia. Do wsi należała założona w 1772 r. za pieniądze z pożyczki królewskiej w wysokości 5000 Reichstalarów kolonia Dalęcinko (Neue Dallenthin), w której znajdował się folwark oraz 4 zagrody chłopskie. Do wsi należała także nieistniejąca już dzisiaj kolonia Henningsthal. Łącznie wieś liczyła 45 zagród. Podlegała parafii w Parsęcku. W 2 połowie XIX wieku właścicielem Dalęcina była rodzina von Glasenapp. Na początku lat 90-tych XIX wieku rozpoczął się proces parcelacji majątku. Majątek ziemski rodziny von Kleist, w 1628 roku we władaniu Ewalda von Kleista, w skład majątku wchodziło 16 ½ włóki ziemi, 1 zagrodnik, 1 młyn oraz 1 karczma.W 1756 roku majątek należał do Ernsta Georga von Kleista, ur.1719, radcy wojennego. Na północno-zachodnim krańcu zabudowy wsi zachowały się dwa zespoły dworsko-folwarczne. Na posesji nr 39, z dawnego rozplanowania zachował się układ dojazdowej alei lipowej oraz dwa zrujnowane budynki gospodarcze – drewniana stodoła i ceglana obora. Południowa część zrujnowanego ryglowego dworu została rozebrana, a na jej miejscu zbudowano nowe domostwo przylegające do zrujnowanej części. Posesja nr 39 od północy graniczy z posesją nr 42 o obszernym obszernym dziedzińu, z osobnym wjazdem. Przy wjeździe zachował się ceglany słup dawnej bramy. W głębi podwórza, na osi zachował się parterowy dwór murowany z cegły, tynkowany, o dachu dwuspadowym krytym dachówką ceramiczną.

Dargiń – Dargen (gmina Bobolice)
Wieś chłopsko-szlachecka o metryce średniowiecznej, pierwsze wzmianki 1363 r., lenno rodów von Bonin i von Kleist (Kleistowie do ok. 1764 r.). Na XIX-wiecznym cmentarzu znajdują się ślady nagrobków. Właścicielami majątku w 1523 roku byli Cord i Jakob von Kleist (wasale biskupa kamieńskiego), a w 1630 Jurgen von Kleist. Zachował się tu dwór z połowy XIX wieku, przebudowany w 1970 roku, klasycystyczny, wybudowany na planie wydłużonego prostokąta, parterowy, przykryty dachem naczółkowym z wystawką na osi fasady. Wokół roztacza się park dworski o powierchni 2,30 ha (w tym wody 0,10 ha). Zniszczony został stary drzewostan jednak zachował się pierwotny układ dróg i aleji spacerowych. Do ciekawszych okazów należy dąb szypułkowy – 3 sztuki po 370 cm obwodu pnia; lipa drobnolistna – 2 szt. po 290 i 300 cm obw. pnia; buk odm. purpurowej o obw. 340 cm; klon pospolity o obw. 330 cm.

Doble – Döbel (gmina Połczyn Zdrój)
Wieś średniowieczna, lenno rodu von Kleist najpóźniej od 1486 roku, zniszczona w czasie wojny 30-letniej. W posiadaniu rodziny do 1804 roku. Majątek liczył wówczas 4 LH i należał do Ewalda von Kleista, kapitana w służbie (garnizon na Śląsku). Obiektem wartym zobaczenia jest dawny (lata 20-te XX wieku) młyn wodny na Parsęcie, a także zespół parkowo-dworski z folwarkiem. Dwór rozebrano po 1945 roku. Park założony został w XIX stuleciu, zajmuje powierzchnię 2 ha, zachowany w stylu krajobrazowym. Cennym obiektem jest aleja grabowa, pomnik nagrobny Paula Milbrandta (członek rodziny twórców założenia) w formie naturalnego
głazu, ustawiony w 1935 roku.

Dobrowo, Dobrówko – Gross Dubberow, Klein Dubberow (gmina Tychowo)
Pierwotnie dwie wsie o średniowiecznym rodowodzie, pierwsze wzmianki pisane z 1388 roku. Obecna nazwa Dobrowo używana jest dla dwóch historycznie odrębnych wsi i majątków noszących niemieckie nazwy Klein Dubberow i Gross Dubberow (Dobrówko), sąsiadujących ze sobą i rozdzielonych nurtem rzeki Liśnicy. Gross Dubberow był prastarym lennem rodu von Kleist, składającym się z dwóch części A i B. Część majątku A była w XVII wieku własnością rodu von Münchow, powróciła do rodziny von Kleist w roku 1706. Klein Dubberow był także majątkiem lennym rodu von Kleist, wraz z należącą do posiadłości prywatną kaplicą. Dopiero w 1810 roku obie części Gross Dubberow i Klein Dubberow stały się własnością jednego przedstawiciela rodu von Kleist i do końca II wojny światowej majątek ten dziedziczony był z ojca na syna. Po wojnie oba majątki upaństwowiono i stworzono tam PGR. Największa atrakcją turystyczną jest zespół pałacowo-parkowo-kościelny. Neogotycki pałac z XIX wieku, użytkowany był jako szkoła (obecnie własność prywatna), wzniesiony na XVI wiecznych fundamentach, usytuowany na wzniesieniu, okolony od zachodu i północy parkiem. Na terenie przetrzebionego parku znajduje się piękny ryglowy kościół. Właścicielem majątku w 1628 roku był Lorentz von Kleist (44 włóki ziemi, 1 młyn, 1 owczarnia, 1 pachołek).W 1756 roku 5 LH w Kl.Dubberow i 1½ LH w Gr.Dubberow należy do Friedricha Wilhelma von Kleista urodzonego 1715 roku, porucznika w regimencie Meyerincka w Berlinie. W 1804 roku właścicielem całego Klein Dubberow i Gr. Dubberow jest Otto Bogislaf urodzony w 1745 roku, major, landrat-starosta powiatu białogardzko-połczyńskiego, pozostający 24 lata w służbie 1 Batalionu Gwardii. Materialne ślady po rodzinie von Kleist: neogotycki pałac z XIX wieku, kościół szachulcowy pw. św. Jana Kantego (XIX wiek), młyn wodny (początek XIX wieku) na Leśnicy, park pałacowy z XIX wieku. Materialne ślady po rodzinie von Kleist: neogotycki pałac z XIX wieku, kościół szachulcowy pw. św. Jana Kantego (XIX wiek), młyn wodny (początek XIX wieku) na Leśnicy, park pałacowy z XIX w.

Dołgie – Dolgen (gminaBiały Bór, pow.szczecinecki)
Majątek ziemski należący do rodu von Kleist, co najmniej od 1628 roku (wł.Peter von Kleist – 30 włók ziemi, 2 zagrodników, 1 karczma) pierwotnie wchodził w skład domeny książęcej w Szczecinku w 1756 r. przynależny do wdowy po kapitanie Christophie Ewaldzie von Kleist.

Drzonowo Białogardzkie – Drenow (gminaTychowo)
Wieś średniowieczna, pierwsze wzmianki pisane pochodzą z 1486 roku, lenno rodu von Kleist do lat 80. XIX wieku. W 1756 roku właścicielem był Ulrich von Kleist, urodzony w 1711 roku, major gwardii, własnością jego były również majątki w Białej Górze i Świerznicy (gmina Rąbino). Na początku XIX w., w 1804 roku majątek należał do Wilhelma Ludwiga von Kleista. W 1862 jako właściciel odnotowany został Hermann Carl August Otto. Pod koniec XIX wieku Drzonowo miało nowego właściciela – ród von Bensel. Ponownie w rękach rodziny od 1928 roku (współwłasność Leo von Kleista i Wilhelma Schmelinga). Z okresu własności rodu von Kleist pozostał: park dworski wraz z dworem z 2 połowy XIX wieku (silnie przebudowany w latach 30. XX wieku). W parku ślady grobów dawnych właścicieli majątku rodziny von Kleist (północno-wschodnia część parku), pierwotnie znajdowały się tam płyty nagrobne Leo i Margarity von Kleist z lat 1938 i 1939.

Dzięciołowo – Dimkuhlen (gmina Tychowo)
Wieś średniowieczna, założona w XV wieku, lenno rodu von Glasenapp do 2 połowy XVIII wieku. Następnie wolny majątek rycerski rodu von Kleist, którego własnością pozostawał do 1818 roku. W 1756 roku właścicielem majątku był Christian Wilhelm von Kleist (ur. 1686) porucznik duńskiej armii w stanie spoczynku. W 1804 roku majątek Dzięciołowo obok majątków Kowalki, Czarnków, Drzonowo, należał do Wilhelma Ludwiga von Kleist. W XIX wieku majątek wielokrotnie zmieniał właścicieli, którymi byli kolejno rodziny: Eggebrecht, Gebel, von Manteuffel. Pod koniec XIX wieku ponownie powrócił do Kleistów. W 1928 roku majątek liczący 848 ha należał do Ewalda von Kleist ze Smęcina. Do materialnych śladów po rodzie von Kleist należą: dwór datowany na 1878 rok, murowany z cegły, parterowy, z mieszkalnym poddaszem, przykryty dachem naczółkowym, ze skromnym detalem architektonicznym; profilowane gzymsy (podokienne, wieńczący oraz opaski wokół otworów okiennych i drzwiowych).

Gałowo – Galow (gmina Szczecinek)
Folwark książęcy, wydzierżawiony dla rodziny von Kleist. W 1597 r. pracowało w nim 6 poddanych chłopów z Parsęcka. W 1784 r. istniał tu folwark stanowiący własność Urzędu Królewskiego w Szczecinku, obejmujący powierzchnię 1310 morgów. W tym czasie znajdowało się w Gałowie 9 dymnych chat. Służbę pańszczyźnianą pełnili tu chłopi z Gwdy Małej, 13 chłopów z Trzesieki, 6 chłopów ze Sporego i 6 kolonistów osadzonych w czasach Fryderyka Wielkiego w 1754 r. przy drodze z Gałowa do Sporego (Galow-Damm). W 2 połowie XIX wieku w Gałowie powstało duże założenie dworskie z dawnego majątku domeny państwowej. Wzniesiono wówczas dwór i założono naturalistyczny park. W 1900 r. majątek był własnością Skarbu Państwa. Został rozparcelowany w 1923 r., a pozostałości nabył Reinhold Syring. W tym zapewne czasie rozbudowano dwór o nowe skrzydło z ryzalitami. W 1939 r. majątek liczył 717 ha. Poza uprawą ziemi Styring zajmował się hodowlą trzody chlewnej i hodowlą owiec. Po II wojnie światowej istniało tu Państwowe Gospodarstwo Rolne, przejęte w 1993 r. przez AWRSP O/Koszalin. W latach 90. XX w. do miejscowości przyłączono Gałówko. Założenie dworsko-parkowe w północnej części wsi powstało w XIX w. Dwór usytuowany jest centralnie między parkiem przylegającym od północnego-wschodu, a dziedzińcem po stronie południowo-zachodniej. W połowie XIX w. zbudowano dwór nawiązujący do neoklasycyzmu: murowany, tynkowany, parterowy, dach dwuspadowy kryty dachówką, fasada, elewacja ogrodowa i szczyty pokryte pseudoboniami. Wejście na osi, otwory okien i drzwi prostokątne, nad nimi profilowany gzyms odcinkowy i wieńczący. W końcu XIX w. do szczytowej elewacji płn.-zach. dobudowano skrzydło o nieco większej skali: parterowe, na wysokim podpiwniczeniu, z mieszkalnym poddaszem, piętrowym ryzalitem, dach dwuspadowy kryty dachówką, otwory prostokątne, o neoklasycznym detalu architektonicznym: odcinkowym gzymsie nadokiennym, uskokowym gzymsie wieńczącym z fryzem kostkowym. Po II wojnie światowej dwór został przejęty przez Państwowe Gospodarstwo Rolne. Mieściły się w nim biura, świetlica oraz mieszkania pracowników PGR. W 1970 r. przeprowadzono remont dworu i przełożono pokrycie dachowe. Obecnie stanowi własność prywatną. W obrębie dziedzińca gospodarczego zachowały się 4 budynki folwarczne z początku XX w.: dwie obory, wozownia i drewutnia. Park dworski założony został w XIX w., naturalistyczny, o powierzchni 1,50 ha. Założony na planie czworoboku, zachowały się wyraźne granice. Pomnikowe okazy starych drzew: klony, lipy, kasztanowce. Wśród drzewostanu na uwagę zasługuje buk odmiany purpurowej. Gęsty podrost samosiewów i wtórny układ ścieżek spowodował zatarcie pierwotnego rozplanowania parku.

Jezierzyce – Jeseritz (gmina Rąbino)
Stare lenno rodu von Zozenow, w rodzinie von Kleist od 1852 roku, kiedy to Leontina von Treskow sprzedała majątek swojemu drugiemu małżonkowi Carlowi Alexandrowi von Kleist, majorowi rezerwy. Do niego należał również klucz majątków Kl.Dubberow i część wsi Byszyno. W rodzinie pozostawał do 1945 roku. Majątek w 1914 roku zajmował ok. 700 ha powierzchni. Pozostałości po rodzinie von Kleist; neoklasycystyczny wzniesiony na pocz. XX w., pałac otoczony parkiem.

Juchowo – Juchow (gmina Borne Sulinowo)
Pierwsze wzmianki z 1526 r., wieś we władaniu rodu von Kleist, w 1756 roku należała do Heinricha Alexandra von Kleista, majora w czynnej służbie w oddziale Kalcksteina. Podobnie jak w miejscowościach Jeleń, Kiełpino, Radacz, w XVII wieku mieszkało tu jeszcze dużo chłopów o kaszubskich nazwiskach, wywodzących się bezpośrednio od Pomorzan. W okresie kolonizacji w XVI w. oprócz Niemców przybyli tu także nieliczni osadnicy polscy. W Juchowie osiedlił się przybyły z terenów polskich Hans (zniemczona forma) Kopiszke. W roku 1875 od von Kleistów majątek odkupili August Dennig i jego synowie Georg i Heinrich, późniejsi fundatorzy tutejszego kościoła z wysoką wieżą. Kościół zbudowano w roku 1928 w stylu neogotyckim. Heinrich wyjechał potem do Austrii, a posiadłość odziedziczył w roku 1927 Heinz-Jurgen, jeden z dwóch synów (starszy Hermann zginął w roku 1917 na I wojnie światowej). Dennigowie zrezygnowali przy tym z tytułu szlacheckiego, związanego w ówczesnych Prusach z posiadaniem ziemi, i nie dodali sobie do nazwiska „von”. W owym czasie Juchowo rozkwitło. Majątek liczący blisko trzy tysiące hektarów przynosił duże zyski. We wsi znajdowała się cegielnia, znane były wyroby mleczarni z pobliskiego Iwina, Dennigowie byli współwłaścicielami i dostawcami mleka. Gospodarstwo specjalizowało się w uprawie zbóż i ziemniaków, które częściowo przerabiano na miejscu w gorzelni. Symbolem potęgi właścicieli był wielki pałac. Wzniesiony w roku 1874 w miejscu i na fundamentach XVIII-wiecznego dworu. Wyróżniał się spośród innych siedzib pomorskich junkrów eklektycznym stylem. Zbudowany z czerwonej cegły, na kamiennym fundamencie i z charakterystycznymi strzelistymi wieżami od frontu. Mieściła się w nim cenna biblioteka, druga co do wielkości w rejonie, po księgozbiorze szczecineckiego gimnazjum. W czasie II wojny światowej, właściciel majątku Heinz-Jurgen Dennig walczył na froncie. Najpierw we Francji, a po ataku na ZSRR – na froncie wschodnim, gdzie dowodził kompanią piechoty. Ranny zmarł w polowym lazarecie w ukraińskiej Połtawie. W końcowym etapie wojny, w piwnicach juchowskiego zamku zamieszkali ludzie ewakuowani z Zagłębia Ruhry. Na tereny wiejskie przewożono Niemców z dużych miast i ośrodków przemysłowych pustoszonych nalotami aliantów. W styczniu 1945 r. Juchowo znalazło się w strefie przyfrontowej. Oprócz uciekinierów z Prus Wschodnich, dla których Juchowo było przystankiem w wędrówce na zachód, w pałacu zamieszkali żołnierze z systematycznie bombardowanego Bornego Sulinowa. Wkrótce wszyscy ówcześni mieszkańcy Juchowa wraz z całą falą uciekinierów, na którą składała się: ludność cywilna, maruderzy z rozbitej armii, jeńcy z obozów (w tym także Rosjanie obawiający się represji swoich władz), itd. powędrowali na teren dzisiejszych Niemiec. Obecnie pałac w Juchowie (będący własnością prywatną) znajduje się w stanie totalnej dewastacji. Obok pałacu znajduje się park o pow. 8 ha, założony w XVIII w. w oparciu o modny wówczas styl krajobrazowy. Kompozycja przestrzenna została oparta o istniejące warunki naturalne, stoki, potok wypływający z jeziora, podmokłe łąki i las bukowo-dębowy. W XIX w. park został wzbogacony o gatunki roślin obcego pochodzenia. Park został założony znacznie wcześniej niż obecnie istniejący pałac, a jego powierzchnia i układ przestrzenny wskazują, że był oprawą możnej rezydencji. Park był prawdopodobnie na wyłączny użytek byłych rezydentów. Drzewa pomnikowe: dąb szypułkowy o obwodzie 460 cm oraz świerk pospolity o obwodzie 330 cm. Obecnie Juchowo liczy 377 mieszkańców.

Kamosowo – Kamissow (gmina Białogard)
Wieś wzmiankowana w 1523 r. Majątek rycerski został w 1628 r. podzielony na dwie części, z których jedna należała do Clausa Wopersnow, druga najpierw do rodziny Tessmar później Oppermann. Od 1734 r. obie części majątku należały do Wopersnowów, którzy w 1773 r., sprzedali cały majątek kapitanowi Antonowi von Kleist. Ten alodyfikował majątek. W 1804 r. majątek należał razem z pobliskim Nasutowem do Georga Lorentza Augusta von Kleist. W 1862 roku majątek należy do spadkobiercow po Ottonie Wilhelmie von Kleist. Znajduje się tu park w stylu krajobrazowym z 2 połowy XIX w. Drzewostan pozostał rodzimy, do ciekawszych okazów należą: świerki pospolite, daglezje zielone, buki pospolite, dęby szypułkowe. Występuje tu aleja grabowa i kasztanowców. Godne uwagi są 4 świerki o obwodzie 320 cm, dąb szypułkowy o obw. 360 cm. Mieści się tu również dom zarządcy, murowany z 1894 r., a także dawny browar z XIX w., obecnie gorzelnia, zabudowania gospodarcze z elementami neogotyku (ceglano-kamienne). Neogotycki pałac z XIX w., spłonął krótko po II wojnie światowej. We wsi znajdują się liczne chałupy szachulcowe z XIX wieku.

Karwin – Karvin (gmina Karlino, powiat białogardzki)
W 1804 roku majątek ziemski Karvin C wyceniony na 1706 talarów należy do Johana Bogislafa von Kleista, porucznika rezerwy, ojca dwóch synów pozostających w służbie króla Prus (podporucznicy).

Kikowo – Kieckow (gmina Tychowo)
Wieś średniowieczna, lenno rodziny von Kleist, pierwsze wzmianki pisane z 1477 roku. We władaniu rodziny do 1945 roku, z wyjątkiem ostatniego dziesięciolecia XVIII wieku, kiedy należał do rodziny von Petersdorff. Z okresu bytności rodziny von Kleist zachowało się założenie parkowo-dworskie z 2 poł. XIX wieku wraz z zabudowaniami folwarcznymi (dwór wybudowano w 1 ćw. XX wieku), kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, neoromański, wzniesiony w 1847 roku w miejscu wcześniej istniejącego, w podziemiach krypta grobowa. Obok kościoła istnieje mogiła symboliczna upamiętniająca członków rodu von Kleist-Retzow.

Kłanino (gmina Bobolice)
Najstarszy dokument z 1383 r., odnotowuje szlachcica Kleszcza (Kleista) z Kłanina (de Clanyn) – pałac eklektyczny, park naturalistyczny – 3 ha, ryglowy kościół XVII w. – rzeźby ewangelistów z XVII wieku.

Kowalki – Kowalk (gmina Tychowo)
Wieś średniowieczna, w źródłach pisanych odnotowana po raz pierwszy w 1486 roku. Lenno rodziny von Kleist od 1546 roku i w ich władaniu do 1763 roku, kiedy została sprzedana dla rodziny von Hellermann. W 1804 roku z powodu zadłużenia dokonano licytacji majątku, powstały gospodarstwa indywidualne. W momencie licytacji właścicielem majątku był Wilhelma Ludwiga von Kleist, do którego należały również majątki w Czarnkowie, Dzięciolowie, Drzonowie. Z czasów panowania rodu von Kleist pochodzi kościół szachulcowy z XVI wieku.

Krosinko – Klein Krössin (gmina Tychowo)
Folwark założony w XVIII wieku przez rodzinę von Kleist, przejściowo do końca XVIII w. współwłasność z rodziną von Versen. Od połowy XIX wieku w rękach rodu von Kleist-Retzow, wzniesiono wówczas od podstaw zespół folwarczny, obecnie częściowo zachowany. W 1928 roku należy do Hansa Jurgena von Kleist-Retzow.

Kusowo – Kussow (gmina Szczecinek)
Wieś szlachecka należąca niegdyś do rodziny von Glasenapp, została założona, jak podaje Emil Wille, w 1603 r. W 2 połowie XVII wieku zamieszkiwało w niej 37 zagrodników oraz nauczyciel. Była tu również kuźnia oraz 39 dymnych chat. Parafialnie wieś była przyłączona do kościoła w Grzmiącej, do synodu w Szczecinku. W tym czasie Kusowo składało się z dwóch części: A – do której należało 12 zagrodników i była własnością Sophii Louisy z Glasenappów, żony kapitalna von Kleist ze Smęcina oraz B – do której należało 25 zagrodników. Majątek ten stanowił własność podporucznika Otto Leopolda von Glasenapp. W tym czasie istniał w Kusowie dwór, wzniesiony przypuszczalnie na początku XVIII wieku. Przy drodze wiejskiej oraz przy drodze do dworu znajdują się ogromne kamienie, dochodzące do 3 metrów średnicy. Według miejscowych podań, zostały one przyciągnięte do wsi zaprzęgami wołów na polecenie właściciela majątku von Glasenappa. W tradycji miejscowej nazywane były zębami trzonowymi hrabiego Glasenappa. W 2 połowie XIX wieku właścicielami majątku ziemskiego była rodzina von Blanckenburg. W tym czasie rozbudowano dwór o nowe skrzydło. W latach 1867-1870 wzniesiono we wsi kościół. W 1913 r. majątek ziemski został rozparcelowany. W 1919 r. pozostałości nabył von Malotki, a w 1925 r. Wittmann. W 1939 r. właścicielem dworu i niewielkiego majątku, obejmującego zaledwie 65 ha był Friedrich Grün. W latach 20-tych wieś liczyła 365 mieszkańców, posiadała własny kościół oraz szkołę o jednej sali lekcyjnej. Zbudowano pomnik ku czci poległych w I wojnie światowej. W 1926 r. wybudowano 3 ryglowe domy. W tym też roku na miejscu pomnika poległych w I wojnie światowej wzniesiono Kościół filialny pw. Zwiastowania NMP, usytuowany po zachodniej stronie drogi wiejskiej. Neogotycki, orientowany, murowany z kamienia polnego na fundamentach kamiennych. Zało72
żony na planie prostokąta z wyodrębnionym prezbiterium, zamkniętym 5/8. Bryła zwarta, jednokondygnacyjna, nakryta dachem dwuspadowym z sygnaturą w zachodniej części. Dach kryty blachą. Nad prezbiterium dach 5-połaciowy, pokryty dachówką cementową zakładkową. Elewacje symetryczne, ujęte na narożach ceglanymi lizenami, artykułowane wysokimi ostrołukowymi oknami w uskokowych, licowanych cegłą wnękach, zwieńczone ząbkowym gzymsem. W fasadzie ceglany ryzalit pozorny z ostrołukowym, uskokowym portalem. Wnętrze jednonawowe z emporą organową po stronie zachodniej, przykryte drewnianym dwuspadowym stropem belkowym, otwarte ostrołukowo na przykryte sklepieniem żagielkowym prezbiterium. W kościele zachowane neogotyckie wyposażenie pochodzące z czasów budowy świątyni: empora organowa, prospekt organowy, stolarka drzwiowa; w prezbiterium witraże z przedstawieniem postaci Matki Bożej z Dzieciątkiem i Chrystusa, fundowane w 1868 roku przez ówczesnego właściciela wsi Richarda Blankenburga. W oknach nawy, w części oryginalna witrażowa kompozycja okien. Znajduje się tu również założenie dworskie odsunięte od wiejskich zabudowań, poprzedzone drogą dojazdową. Rezydencja usytuowana na zamknięciu drogi dojazdowej, fasadą skierowana na płd.-wsch., na rzucie prostokąta z ryzalitem w osi fasady, parterowa, podpiwniczona, z mieszkalnym poddaszem, dach łamany, kryty dachówką. W połowie XIX stulecia do szczytowej ściany płd.-zach. dobudowano skrzydło nieco cofnięte, również w konstrukcji ryglowej, na planie prostokąta, podpiwniczone, parterowe z mieszkalnym poddaszem, dach dwuspadowy kryty dachówką, szczyty drewniane. Przed fasadą dworu, po płd. stronie podwórza-podjazdu ceglana obora z pocz. XX w. Park założono w XIX w., zachowana pozostałość po południowo-zachodniej stronie dworu z układem alei dojazdowej i podjazdem przed fasadą dworu. W sąsiedztwie dworu zachowały się pojedyncze okazy starych drzew: lipa, buk czerwony oraz kilka drzew owocowych. Cmentarz ewangelicki nieczynny, założony w XVIII w., w centrum wsi, na wzniesieniu wzmocnionym kamiennym murem oporowym, obsadzony szpalerem lip, na planie koła, o pow. 0,07ha. Brak nagrobków, ślady po pochówkach zarośnięte trawą i krzewami. Mur ogrodzeniowy uszkodzony w kilku miejscach. Lipy o cechach pomnikowych.

Laski – Latzig (gminaBiałogard)
W 1523 r., wymienione są jako lenno niejakiego Knute. W 1543 r., książę Barnim potwierdza prawa lenne dla Hansa Knuthe i jego żony Margarethe. Około 1575 r. Laski wymienia się jako lenno rodziny Podewils. W 1628 r. są własnością spadkobierców Heinricha Podewils. Na początku XVIII w. w Laskach istniały dwa majątki. Pierwszy należy do Andreasa Joachima von Kleista, który sprzedaje swój majątek w 1730 roku kapitanowi Carlowi Christianowi von Brockhausen. Drugi majątek pod nazwą „Blankenburgsche-Gut” należał najpierw do kapitana von Podewils, później właścicielem był J. von Kameke, a od 1739 r. Friedrich von Dreger, a kolejnymi właścicielami była rodzina Messerschmidt.

Lipie – Arnhausen (gmina Rąbino)
Wieś o metryce średniowiecznej, od 1287 roku do 1572 roku posiadała prawa miejskie, ulubiona siedziba biskupa kamieńskiego Erazma von Manteuffel, na krótko (1802–1847) przeszła za kwotę 52 350 talarów łącznie z Modrzewcem-Feldgut Heide na własność Otto Bogislafa von Kleista, który urodził się w 1745 roku, pełnił on funkcję starosty powiatu białogardzko-połczyńskiego, wcześniej odbył służbę w 24 Batalionie Gwardii, gdzie dosłużył się stopnia majora.

Modrolas – Mandelatz (gmina Tychowo, pow. białogardzki)
Wieś chłopsko-dworska odnotowana w dokumentach w 1577, 1641, 1690 i późniejszych, jako lenno rodziny von Kleist, a następnie od 1719 roku również rodziny von Versen. W 1756 roku majątek ziemski, stanowi własność syna Kazimierza von Kleist. W tym czasie były we wsi dwa folwarki, 4 gospodarstwa chłopskie i 2 zagrodnicze. Do majątku przynależała osada Podborsko. Rodzina von Kleist sprzedała majątek, jednak nazwisko kupca nie jest znane.W 1928 roku były majątek należy do Reinharda Haegera, drugi majątek do von Versen. Zachowana zabudowa pochodzi z początku XX wieku. Z dawnego założenia dworsko-folwarcznego pochodzącego z początku XX wieku zachowały się ruiny dworu i zabudowań gospodarczych. W pobliżu pomnik upamiętniający jeńców – lotników alianckich.

Motarzyn – Muttrin (gmina Tychowo)
Jedna z najstarszych wsi należących co najmniej od 1384 roku do rodziny von Kleist. Nadana została przez księcia Warcisława V Priesburowi Klestowi. W 1435 roku znany jest Henning Klest z Motarzyna. Potwierdzenie praw lennych rodziny Kleist nastąpiło w 1477 roku i w 1621 oraz w protokole z wizytacji przeprowadzonej przez Georga von Puttkamera, zarządcę biskupstwa kamieńskiego. Z Motarzyna wywodzi się jedna z trzech lini rodu von Kleist, linia Motarzyno – Stare Dębno. W 1516 roku Motarzyno otrzymali bracia Henning i Pribislaw. W 1523 r. właścicielami są Henning i Dubeslaff von Kleist (z tytułu obowiązku lennego zobowiązani byli do wystawienia 3 konnych, w 1628 roku właścicielami majątku był Valentina von Kleist (14 ½ włóki ziemi, 1 młyn, 1 owczarnia) oraz Pribschlaff von Kleist (18 włók ziemi, 1 zagrodnik, 1 młyn, 2 karczmy, 1 owczarnia, 2 pachołków) i Wilhelm von Kleist – 5 włók ziemi. W 2 połowie XVII wieku przeszło na własność Hansa von Kleista z Borzęcina. W 1756 roku część majątku (2 LH) należy do Ewalda Friedricha von Kleista urodzonego w 1717 r., kapitana służącego w garnizonie na Śląsku. Druga część majątku (2 LH) przynależy do Petera von Kleist, urodzonego w 1722 r. W 1753 roku właścicielami byli Ewald Friedrich i Peter von Kleistowie Każdy z nich posiadał połowę dóbr. W 1784 roku Mota74
rzyn wraz z pobliskim Doblem stanowił własność Friedricha Wilhelma von Kleista z Dobrowa. 20 maja 1799 roku F. W. Kleist sprzedał majątek podporucznikowi, późniejszemu majorowi Gustawowi Ludwigowi Sigismundowi von Petersdorff. Od 1840 roku przeszedł na własność Karla Ludwika Augusta von Osien. W 2 połowie XIX wieku do majątku należał folwark, młyn wodny nad Parsętą, karczma. Ostatnim właścicielem Motarzyna przed 1945 roku był Emil Westphal. Istniejący kościół wzniesiony został w 1663 roku, jest murowany, konstrukcja szkieletowa, drewniana. Patronat nad nim sprawowali kolejni właściciele, w tym jego budowniczowie – Kleistowie.

Nasutowo – Natztow (gmina Białogard)
Stare, średniowieczne lenno rodziny Wopersnow, w 1773 r. odkupione wraz z Kamosowem przez von Kleistów. W 1777 r. von Kleistowie alodyfikowali oba majątki. Nasutowo pozostało ich własnością prawdopodobnie do końca II wojny światowej. Po wojnie majątek upaństwowiono. Znajduje się tu zespół folwarczny, który powstał w połowie XIX wieku. Posiadłość ma dość zwartą zabudowę. Można w niej wyróżnić trzy podstawowe części: kompleks willowo-pałacowy, część gospodarczą – podwórze gospodarcze wraz z budynkami oraz kolonię mieszkalna. Z kompleksu rezydencjonalnego nie zachował się pierwotny dworek, obecny obiekt to duża willa pochodząca z lat dwudziestych lub trzydziestych obecnego stulecia. Na skutek remontów stylowe. Bezpośrednio za willą, na wschód rozciąga się park romantyczny ze sztuczną wysepką. Drzewa pochodzą z 2 połowy XIX wieku, powierzchnia parku wynosi 1,2 ha – w tym wody 0,5 ha. Wiek drzewostanu ocenia się na około 60-100 lat. Obok willi znajduje się mały budynek gospodarczy. Na zachód od kompleksu willowo-parkowego rozciąga się podwórze gospodarcze. Przy jego południowej ścianie niegdyś mieściły się dwa budynki: chlewnia i kuźnia oraz chlewnia i obora – obecnie w całości magazyn. Po przeciwnej stronie podwórza mieści się obora. Podwórze gospodarcze porośnięte jest obecnie trawą. Pośrodku niego istnieje niewielki staw.
Kolonia mieszkalna znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie założenia, na zachód i północ, wzdłuż drogi prowadzącej przez wieś. Stanowiły ją 4 czworaki na miejscu, w których mieści się współczesna zabudowa. Dalej wzdłuż drogi znajdują się jeszcze dwa domy, z których jeden nr 8(16) zachował się do dnia dzisiejszego. Druga mała kolonia mieszkalna znajduje się na północ od założenia, przy bocznej drodze wiejskiej. Składają się na nią dwa domy wiejskie. Oba domy datowane są na okres bezpośrednio poprzedzający wybuch II wojny światowej.
Stan zachowania zespołu ocenia się jako zły. W części rezydencjonalnej dworek nie zachował się. Willa jest przerobiona i pozbawiona cech stylowych, a park zaniedbany.

Niemierzyno – gmina Połczyn Zdrój
Założenie średniowieczne, XIII w. Założono folwark Gross Nemrin – ród von Kleist sprzedany później von Zastrowom, koniec XVIII w., nabyli von Manteuffel 1771 r. ponownie von Zastrow, pod k. XVIII w. zał. drugi majątek Klein Nemrin. W XIX w. powstał z obu samodzielny majątek związany z kluczem dóbr Manteufflow z Kolacza. W 1928 r. właścicielem majątku był Ewald von Manteuffel, a w 1628 roku Joachim von Kleist (9 włók ziemi, 1 zgrodnik, 1 młyn, 1 owczarnia, 1 pachołek, 1 karczma).

Nosibądy – Naseband (gmina Grzmiąca)
Wieś z 1364 roku, założona przez Hynricka z Netzebant, póżniej lenno rodu von Kleist do 1687 r. Przejściowo w XVII wieku wchodziła w skład lenna rodu von Glasenapp (do 1697 roku). W 1735 roku przeszła na własność rodziny von Bonin. Wówczas majątek kupił Martin Joachim von Kleist, a 1735 roku majątek powrócił do rodu von Bonin. Do obiektów godnych uwagi należy kościół filialny pw. św. Stanisława B i M, wybudowany jako gotycki w 1 poł. XVI wieku, jednonawowy, murowany z cegły i kamienia (korpus), z szachulcową dzwonnicą. Ponadto znajduje się tu założenie pałacowo-parkowe z folwarkiem. Klasycystyczny pałac zbudowany został na przełomie XVIII i XIX wieku. Wokół roztacza się park o powierzchni 3,90 ha, w tym wód: 0,35 ha. Jest bardzo zaniedbany. Do ciekawych obiektów drzewostanu należą: 3 dęby szypułkowe o obw. 470 cm, 490 cm, 540 cm; buk pospolity o obw. 400 cm; buk odmiany purpurowej o obw. 420 cm; klon pospolity o obw. 440 cm; lipa drobnolistna o obw. 460 cm; 2 sosny pospolite o obw. 340 cm. Roślinność obcego pochodzenia: jedlice Douglasa, orzech włoski.

Osówko – Wutzow (gmina Tychowo)
Wieś z XVI wieku, pierwsze wzmianki pisane pochodzą z 1575 roku, lenno rodu von Kleist. W 1801 roku majątek kupiła rodzina von Ingerleben z Wicewa. Brak śladów materialnych bytności rodziny von Kleist.

Pękowo – Pankow (gmina Szczecinek)
Majątek rodu von Kleist z siedzibą w Radaczu, w 1756 r. należał do Bugslaf von Kleist, porucznika w oddziale Brandeisa. W 2 połowie XIX w. istniało tu niewielkie założenie dworskie, rozbudowane w latach 20-tych XX w. Składało się z czworobocznego dziedzińca, wokół którego usytuowane były budynki gospodarcze, a od strony południowej dwór. W latach 20-tych istniał nad rzeką młyn wodny. W 1939 r. właścicielem majątku był Max Rostin. W tym czasie obejmował on 410 ha, w tym 115 ha lasu. Poza uprawą ziemi zajmowano się hodowlą owiec, bydła i trzody chlewnej. Obecnie miejscowość jest niezamieszkała. W miejscu dawnego siedliska, po wschodniej stronie dojazdowej drogi, nad strumieniem, znajduje się kępa drzew: świerki, dęby, kaszatnowiec, topole, wierzby oraz krzewy śnieguliczki białej. Brak zabudowań, teren zarośnięty.

Pobierowo – Pobirow (gmina Rewal)
Powstało na miejscu starej osady Słowian pomorskich z XI-XII wieku oraz w dokumentach pisanych, w1368 r. została wymieniona taka nazwa. W 1590 roku została zbudowana tu kaplica ewangelicka. Wiadomo, że Pobierowo w przeszłości stanowiło własność Kleistów (Kleszczy), starego pomorskiego rodu, którego członkowie zajmowali wysokie stanowiska na dworze książąt Gryfitów i w życiu publicznym na Pomorzu, o czym świadczy fakt, że komandor suchańskich joannitów, Tessen Kleist, występował jako świadek w układzie podpisanym w 1493 r. w Pyrzycach, a dotyczącym kwestii dziedziczenia władzy na Pomorzu Szczecińskim. Ten sam Tessen Kleist był towarzyszem Bogusława X w jego pielgrzymce do Ziemi Świętej od grudnia 1496 do kwietnia 1498 roku. Natomiast Jerzy Kleist, który był kanclerzem książęcym, pozostał w kraju, aby pomagać księżnej Annie (Jagiellonce, żonie Bogusława X) w sprawowaniu władzy książęcej na Pomorzu. Jeszcze w 1628 r. Pobierowo należało do rodziny Kleist. 10 sierpnia 1628 r. wdowa po kapitanie Antonie Kleist, Juliane Elisabeth z domu Koller, sprzedała posiadłość podporucznikowi Kasparowi von Paris. W kilka lat później majątek wrócił ponownie do pierwszych właścicieli, gdyż Johan Joachim von Kleist odkupił go za kwotę 8.000 talarów. Pozostało w rękach tej rodziny do 1772 r., kiedy to w Berlinie umarł hotelarz Ludwig Leopold Georg von Kleist. Jego matka sprzedała później Pobierowo staroście Kleist, następnie po kilku latach na krótko Pobierowo przejęła inna osoba, od której powróciło w ręce von Kleista. W 1789 r. dzierżawcą Pobierowa został Daniel Rickman. W 1801 r. rotmistrz Otto Joachim von Kleist odstąpił za cenę 781 talarów, 18 groszy, 48 korców żyta i 10 sztuk dobrych gęsi Dawidowi Wernkaufowi wiatrak należący do wsi. Następnie w 1803 r. pozostały majątek przekazał na własność dziedziczną mieszczaninowi Danielowi Godfredowi Rickmanowi za kwotę 22 tysiące talarów. Przekazanie zostało zaakceptowane przez króla pruskiego 10 czerwca 1802 r. Pobierowo nie miało kościoła, lecz tylko kaplicę z małą wieżą i dzwonami, zbudowaną przez Ewalda von Kleista w drugiej połowie szesnastego wieku, kilka lat przed pierwszym spisem parafialnym. Półtora wieku później zaprzestano tam odprawiania mszy.

Pomianowo – Pumlow (gmina Białogard)
Alodialny majątek rycerski i wieś kościelna o układzie ulicówki. Stanowiła częściowo własność szlachecką, a w części należała do domeny książęcej w Białogar-dzie. Była starym lennem rodziny von Kleist. Druga część wsi, która składała się z 3 zagród chłopskich była niegdyś starym lennem rodu von Krautspar, ale później stałą się lennem von Kameke. Na skutek bankructwa przeszła na własność rodziny von Wedell w 1661 r. aż do rozwiązania majątku w XIX wieku. Około 1895 roku znajdowało się w majątku 7 budynków mieszkalnych, 11 gospodarczych, szkoła, dom wdowy po pastorze i 37 innych budynków. Według źródeł z późniejszego okresu Pomianowo składało się z udziału szlacheckiego (z dwoma folwarkami, owczarnią, 5 chłopami, 3 robotnikami folwarcznymi), 13 domów, młyna, owczarni, dworu i kościoła.
Zabytki z okresu przynależności wsi do rodziny von Kleist: Kościół filialny rzymsko-katolicki pw. Chrystusa Króla, parafia rzymsko-katolicka w Białogórzynie. Usytuowany jest w centrum wsi na lekko wyniesionym terenie. Otoczony prostokątnym placem o prostej podłodze urbanistycznej w całości wypełniony trawiastą polaną, z drzewami rosnącymi wzdłuż granicy działki. Są to pojedyncze piękne klony, kasztanowce, jesiony i lipy (wycięte w 2005 roku). Pierwotnie wokół kościoła rozciągał się cmentarz, obecnie nieczynny. Teren przykościelny wyznaczony jest kamiennym murkiem o nieobrobionych dużych ciosach osadzonych bezpośrednio w ziemi, tworząc niewielką skarpę otaczającą kościół. Od strony zachodniej usytuowane jest główne wejście na plac kościelny. W bezpośrednim sąsiedztwie od strony północnej, południowej i wschodniej graniczy z zabudową wsi. Kościół w Pomianowie pełnił rolę kościoła filialnego parafii w Żytelkowie, należał do synodu w Białogardzie, był kościołem ewangelickim. Patronat nad kościołem został przydzielony na mocy listu lennego z około 1411 roku, patronat sprawowała rodzina von Kleist. Kościół szachulcowy bez wieży został zbudowany według źródeł w 1512 roku. Niektóre źródła datują go na XVIII wiek, plakietka znamionuje jedynie ślad, który pozostał po starym wcześniej istniejącym w tym miejscu kościele. W 1889 r. była przebudowa kościoła, o czym świadczy plakietka na elewacji kościoła, a w 1934 r. został odnowiony przede wszystkim od strony frontu oraz głównego wejścia. Wnętrze otrzymał wówczas inną polichromię. Ko-ściół, mimo iż był filią posiadał cztery morgi ziemi uprawnej i sześć mórg łąk oraz kapitał w papierach wartościowych. Do 1943 roku był tutaj pastor Johannes Ryns, do końca II wojny światowej kościół należał do ewangelików i był pod opieką miejscowych właścicieli ziemskich.

Przeradz – Eschenrieg (gmina Grzmiąca)
Wieś chłopska założona na gruntach wsi Repplin w 1579 roku przez Jurgena von Ramel, za przyzwoleniem księcia Jana Fryderyka. W 1591 roku otrzymał wieś Richard von Kleist, zarządca domeny książęcej w Kołbaczu. W 1628 roku właścicielem był Hans Friedrich von Kleist, w skład majątku wchodziło 8 włók ziemi, 3 zagrodników, 1 młyn, 1 karczma. Nie zachowały się budowle z okresu własności rodziny von Kleist. Do ciekawych obiektów należy kościół filialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, neogotycki, ceglany z 1850 roku.

Powyższy tekst powstał w oparciu o:
http://parseta.org.pl/uploads/media/Prz ... h_2008.pdf

Edit/ Cru


Na górę
 Wyświetl profil  
Odpowiedz z cytatem  
Post: 28 lip 2014, 11:08 
wiceadmin
Awatar użytkownika

Rejestracja: 28 maja 2007, 22:48
Posty: 1652
Lokalizacja: Lasy Pomorza..
Cóż za kompendium wiedzy, dzięki :one: :)

Trochę wyedytowałam tekst, mam nadzieję, że teraz jest trochę bardziej czytelny :).

Pozdrawiam
Cru


Na górę
 Wyświetl profil  
Odpowiedz z cytatem  
Post: 28 lip 2014, 11:57 
Awatar użytkownika

Rejestracja: 03 cze 2012, 16:15
Posty: 1071
Lokalizacja: Belgard
Dzięki Cru :D


Na górę
 Wyświetl profil  
Odpowiedz z cytatem  
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Nowy temat Odpowiedz w temacie  [ Posty: 3 ] 

Strefa czasowa UTC+1godz.


Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość


Nie możesz tworzyć nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Przejdź do:  
Technologię dostarcza phpBB® Forum Software © phpBB Group